Van jazz tot nederbeat: de invloed van Nederlands Indië op de Haagse muziekwereld
Wist u dat jazzpianiste Pia Beck nog in een Hawaii-groep heeft gezongen, dat jazzpionier Paul Acket in Indië geboren is en dat The Golden Earrings zich lieten inspireren door de Indorock?
Zoals Tong Tong met Den Haag verklonken is, zo onlosmakelijk horen muziek en Den Haag bij elkaar. Wegens de aanwezigheid van regering en royalty, van ambassades en multinationals kende de Residentie een kosmopolitisch uitgaansleven. In mondain Den Haag en frivool Scheveningen ontstond vanaf de jaren ’20 niet alleen de Nederlandse bakermat voor tango- en zigeuner muziek, maar ook van de jazz. En dat vooral dankzij de invloed van Indische Nederlanders. Dit proces herhaalde zich in de jaren ’50 wanneer ‘indorockers’ de basis leggen voor een bloeiende Haagse muziek-scene waaruit in de sixties veel beatgroepen ontstaan.
In twee presentaties illustreert muziekpublicist Stan Rijven (Den Haag, 1949) mbv uniek beeld- en geluidsmateriaal de grote rol die Indische Nederlanders hebben gespeeld voor de Haagse jazz- en rockhistorie. Dat alles samen met een aantal gasten waaronder pianist Rob Agerbeek en gitarist Woody Brunings.
Den Haag Jazzmuziek ontstond in het begin van de 20e eeuw in New Orleans in het zuiden van de Verenigde Staten. Al voor 1920 woei de nieuwe muziek over naar Europa en kreeg met name in Den Haag een warm onthaal. Er was van veel kanten tegenstand tegen deze ‘onbeschaafde’ zwarte muziek maar de jazz liet zich niet stoppen. Door een gunstig muzikaal klimaat groeide Jazz in Den Haag tegen de verdrukking in. Ook elders speelde men jazz, maar de schaal waarop Jazz in Den Haag zich ontwikkelde was groter dan waar ook.
Den Haag werd het New Orleans van de lage landen. Dit kwam mede door het populaire uitgaanscentrum Scheveningen en vooral de aanwezigheid van een grote Indische bevolkingsgroep in de stad.
Dankzij de aanwezigheid van regering, royalty en diplomaten kent de Residentie een kosmopolitisch uitgaansleven. In mondain Den Haag en frivool Scheveningen ontstaat de Nederlandse bakermat voor tango, jazz- en zigeuner muziek. Wanneer Indische Nederlanders zich in de jaren ’50 in Den Haag vestigen, introduceren ze hier de rock’n roll. Deze ‘indorockers’ leggen nogmaals de basis voor een bloeiende Haagse muziek-scene waaruit nadien veel beatgroepen zouden ontstaan.
Aanverwant evenement
Artist:Clipoog – talkshow popgeschiedenis -
Datum:vrijdag, 25 mei 2012
Tijd:17:30
Plaats:Clipoog – talkshow popgeschiedenis - in
Den Haag
Arti viert Bevrijdingsdag met het openstellen van de sociëteit op 5 mei. In de karakteristieke eetzaal van hun pand op het Rokin wordt een Vrijheidsmaaltijd geserveerd, muziek gespeeld en gedanst. De sociëteit is deze avond toegankelijk voor leden en niet-‐leden.
Op de tentoonstellingszalen zijn twee bijzondere tentoonstellingen te bekijken, alwaar ook performances plaatsvinden. Een van de tentoonstellingen is The Gatewatcher van curator Ronit Eden. The Gatewatcher onderzoekt de grenzen van gender in de westerse cultuur. De hedendaagse kunstwerken op de expositie stellen vragen over de bepaling van seksuele identiteit. En ze stellen ter discussie waarom vervaging van de gender-grenzen als dreigend wordt ervaren. De avond wordt muzikaal begeleid met muziek van Reinder van der Woude en DJ Ritmundo (Stan Rijven).
Programma
17.00 uur mode show in de tentoonstellingsruimte door Jonathan Christopher Hofwegen.
18.30 uur Vrijheidsdiner (reserveren)
20.00 uur mode show door Jonathan Christopher Hofwegen en tentoonstelling The Gatewatcher
21.30 uur Afterparty met DJ Ritmundo (Stan Rijven) in de sociëteit.
Bekijk filmpjes:
Aanverwant evenement
Artist:DJ Ritmundo
Datum:zaterdag, 5 mei 2012
Tijd:21:30
Plaats:DJ Ritmundo in
Amsterdam
Podium:Arti et Amicitiae
Land:NL
Overige informatie:Bevrijdingsfeest – ism 4en 5 mei comité
Anders dan meestal wordt beweerd besteedde de gevestigde pers wel degelijk aandacht aan Punk en Ultra. Het bewijs houdt u in handen. Als beginnend freelance popjournalist bij Trouw kreeg ik in 1980 het aanbod voor een wekelijkse column, “geheel vrij naar eigen inzicht” in te vullen. Ontevreden met de heersende popmores vond ik inspiratie bij de ondergrondse muziekscenes die zich destijds in Amsterdam, Berlijn, Brussel, Londen en New York manifesteerden. Liever artikelen over Cabaret Voltaire en Minny Pops dan Supertramp en Drukwerk, eerder plaat-recensies van Torso en Plurex dan van CBS en EMI, en vooral: Vinyl in plaats van Oor. Uit die mix van ‘opstand tegen’ en reflectie op een alternatieve ‘stand van de pop’ rolde Popstand, een wekelijkse column die tussen 1980/’82 in Trouw verscheen.
Villa des Roses
Terwijl bij de buren Paolo Passionato & The Pennies from Heaven repeteerden en beneden Berry Nooij op zijn Muziekfiets oefende, tikte ik mijn Popstand-columns op een vooroorlogs typmachien. Vanuit Villa des Roses, een kraakpand in de Rozenstraat. Om de hoek lagen No Fun, Roothaanhuis, NL Centrum en Mazzo; twee stappen verder Oktopus, De Koer en Aorta. Arjen Schrama kwam er langs met de proefdruk van zijn 1e Vinyl en Oscar Smit met nieuwe cassettes, maar ook Arno Hintjes uit België of Charlie Gillett en Simon Frith uit Engeland. Daarnaast fungeerde Villa des Roses als vertrekpunt van het ‘Koopsmobiel’, dwz een gezamenlijke journalistenreis in de Citroen-voiture van NRC/ Volkskrant popscribent Peter Koops. Vaste passagiers waren dikwijls Roel Bentz en Sander Jonkergouw, vaste bestemming meestal Patronaat/ Haarlem, LVC/ Leiden en Effenaar/Eindhoven.
Fotokopie
Terugblikkend was het een gistend tijdsgewricht, een cultureel scharnierpunt waarin Ultra, Vinyl en Vrije Radio tot bloei kwamen. In die turbulente ambiance werd Popstand wekelijks geboren. Voor de popbeurs ‘Kantlijnen van de pop’ die ik in 1984 in Paradiso organiseerde, stelde ik de eerste Popstand-compilatie samen.
Ter gelegenheid van Ultra 2012 verschijnt nu een integrale heruitgave. Geheel in de tijdgeest van toen wederom als fotokopie, het nieuwe medium dat destijds de stencilmachine verving. Toegevoegd zijn enkele Ultra-gerelateerde artikelen die ik naast Popstand publiceerde in Trouw èn Vinyl, alsmede een terugblik op Ultra met Wally van Middendorp voor de Ikon-serie Tachtigers (1987).
korte tegentoon, lange naklank
presentatie Stan Rijven
ULTRA 2012 zaterdag 7 april, 19.15 uur: De Melkweg – Amsterdam
Foto: Interior/ Soviet Sex, 14 juni 1980- Simplon (Groningen)Van links naar rechts: Bob Eisenberger (drs), Peter Klashorst (bas), Maarten van der Ploeg (gtr, zang)
Copyright foto Frits Molenaar
Ultra 2012 Dertig jaar na dato krijgt de Nederlandse Ultra beweging alsnog haar verdiende slotakkoord. Ultra 2012 wordt op zaterdag 7 april in De Melkweg uitgeluid met concerten (o.a. The Tapes, Minny Pops), film, exposities (o.a. Anton Corbijn) en debat. Muziekpublicist Stan Rijven opent deze manifestatie met de audiovisuele presentie ‘Unzipping Ultra: korte tegentoon, lange naklank’
Unzipping Ultra Tijdens deze presentatie analyseert Rijven het belang en de invloed van de beweging die hij destijds als enige dagblad-journalist met grote regelmaat versloeg. De artikelen die hij hierover tussen 1980/ ’82 in zijn wekelijkse column Popstand in Trouw publiceerde, worden op 7 april als speciale ultra-editie gepresenteerd.
Aansluitend discussiëren Ultra-pionier Harold Schellinx, organisator Marcel van Schooten en de journalisten Atze de Vrieze en Peter Bruyn o.l.v. Rijven over de overeenkomsten en verschillen tussen ‘Ultra Toen’ en ‘Ultra Nu’.
Ultrakort Ultra was een invloedrijke Nederlandse stroming die begin jaren ’80 tot bloei kwam. Ze belichaamde een artistieke levenshouding waarin muziek, beeldende kunst, vormgeving en literatuur samenvloeiden. Ultra floreerde in de schaduw van de Amsterdamse punk- en kraakbeweging maar kreeg toen niet die aandacht en erkenning. Ultra ontstond in 1980 als een wekelijkse muziekavond in het Amsterdamse centrum Oktopus. Nadien kreeg ze ondermeer breder profiel via tijdschrift Vinyl, vrije radio- en tv stations (WHS, Rabotnik) en galeries (Living Room, W139). Daarnaast legde Ultra de kiem voor de Nederlandse dance scene (Mazzo, Roxy) en voor pionierende festivals (Tegentonen, Pandora, 5 Days Off).
Ultra betekende de springplank voor dubbeltalenten- behalve muzikant waren ze ook schilder/ vormgever/ dj/ radiomaker- die nadien hun stempel drukten op vele aspecten van de Nederlandse cultuur.
Publicatie: Stan Rijven – Popstand ’80/ ’82 Een overzicht van artikelen uit de Ultra-periode door Stan Rijven zoals verschenen in dagblad Trouw tussen 1980 en 1982. Verkrijgbaar via Stichting Ritmundo (officeritmundoorg?subject=bestelling%20Popstand&body=%0AGraag%20vermelding%20van%20uw%20postadres%20%0ANa%20ontvangst%20van%20uw%20bestelling%20-%20ontvangt%20u%20de%20factuur%20Zodra%0Adeze%20is%20voldaan%20wordt%20de%20bestelling%20toegestuurd%20%0A%0AMet%20vriendelijke%20groet%2C%0A%20Sonja%20Heimann) en tijdens Ultra 2012 Prijs: € 10,- exclusief verzendkosten.
Uitgave door Stichting Ritmundo. Scan artikel: Popstand door Stan Rijven in Trouw, 4 juni 1981 Over de Musica Nova Beurs in Paradiso met optreden van Minny Pops
artikel: Popstand door Stan Rijven in Trouw, 4 juni 1981, over de Musica Nova Beurs in Paradiso met optreden van Minny Pops
Het Haags Historisch Museum organiseert tijdens de tentoonstelling Golden Earring – Back Home een aantal bijzondere lezingen met afwisselende gasten, film- en geluidsfragmenten. In de lezingen wordt het klimaat geschetst waarin de Golden Earring, de belangrijkste en langst actieve popgroep van Den Haag, gedijen kon. Gastheer Stan Rijven zorgt voor een onderhoudende middag: hij gaat in gesprek met bijzondere gasten en laat het publiek daarbij op een interactieve manier deelnemen. meer
Een wereldprimeur voor de Golden Earring, Nederlands oudste rockband. Ter ere van hun vijftig jarig jubileum lanceert PostNL vandaag een innovatieve postzegel met muziek van de band. Wie de zegel scant met een speciale app krijgt de wereldberoemde hit 'Radar Love' te horen, afkomstig van het album Moontan.
Het jubileum van de Golden Earring wordt niet alleen gevierd met de postzegel, maar ook met de tentoonstelling 'Back Home' in het Haags Historisch Museum. Op maandag 10 oktober bij 1Vandaag interview met Stan Rijven over de expositie Back Home.
Vorige week ontving componist/ bandoneon-speler Carel Kraayenhof de Gouden Eeuw Award voor zijn hele oeuvre. Komende weken begeleidt hij met zijn sextet het Nationale Ballet bij Van Manen’s ‘Vijf tangos’ en toert hij met zijn nieuwste produktie ‘Puur’ door het land. Daarmee vooruitlopend op 2012 wanneer het honderd jaar geleden is dat in Nederland het eerste tango concert plaatsvond. Dan is het ook 25 jaar geleden dat Kraayenhof zijn leermeester Astor Piazzolla ontmoette en 10 jaar dat diens ‘Adios Nonino’ tijdens ‘het huwelijk’ voor een keerpunt zorgde. meer
9 oktober is John Lennon’s geboortedag, die wereldwijd door Beatles fans wordt herdacht. Nog steeds zorgt de invloedrijkste band uit de popgeschiedenis voor nieuws. The Beatles staan wereldwijd weer bovenaan op de muzieklijsten – maar nu bij iTunes. Aan de hand van bijzondere archiefbeelden, een quiz en live muziek blikt popkenner Stan Rijven terug op hun oeuvre. Speciale aandacht is er voor George Harrison die tien jaar geleden overleed. Speciale gast: Azing Moltmaker begon als verzamelaar en is nu directeur van het Beatles Museum in Alkmaar. Moltmaker publiceerde de meeste boeken over de Fab Four ter wereld (40!), en presenteert wekelijks zijn eigen radioprogramma ‘Here are The Beatles’. Live Muziek: Zanger/gitarist Coen Bardelmeijer, van de voormalige coverband ‘Let It Beat’, zingt deze middag een aantal Beatles-klassiekers.
Zondag 9 oktober 2011, 14.00 uur, Pathé Tuschinski
Amsterdam
100 % NL! compilatie cd met Nederlandse wereldmuziek
Ritmundo heeft voor het Britse muziektijdsschrift Songlines(editie aug/sept 2011) een actueel overzicht van de Nederlandse world music samengesteld vergezeld door de bonus-CD Dutch Delta sounds. meer
tulips & tangos
Artikel in Songlines #78: 'Nederland staat wereldwijd bekend om zijn windmolens en techno-dj’s,maar welke specifieke draai geeft het aan de muziekwereld? Behalve het grootste Eur-aziatische festival ter wereld en het grootste Caribische festival op het Europese continent, biedt Nederland een delta aan crossovers die met name verbonden zijn met zijn voormalige koloniën Indonesië, de Nederlandse Antillen en Suriname. …' meer
Van jazz tot nederbeat: de invloed van Nederlands Indië op de Haagse muziekwereld
Arti viert Bevrijdingsdag met het openstellen van de sociëteit op 5 mei. In de karakteristieke eetzaal van hun pand op het Rokin wordt een Vrijheidsmaaltijd geserveerd, muziek gespeeld en gedanst. De sociëteit is deze avond toegankelijk voor leden en niet-‐leden. .jpg)
Popstand 1980/ ’82 
ritmundo
org
.jpg)
artikel: Popstand door Stan Rijven in Trouw, 4 juni 1981, over de Musica Nova Beurs in Paradiso met optreden van Minny Pops
